9.2. Romantik Dönem Rus Edebiyatı
Hemen hemen her edebî türde eser vermiÅŸ olan PuÅŸkin (1799-1837), en önemli romantik Rus sanatçısıdır. PuÅŸkin, romantizmi (coÅŸumculuk) Rus halkının yaÅŸamından yerel renkler alarak zenginleÅŸtirmiÅŸtir. Ayrıca canlandırdığı kiÅŸilikleri eleÅŸtirel bir tutumla vermesi; insanın bencilliÄŸini, çıkarcılığını, insan ile toplum arasındaki iliÅŸkiyi anlatması nedeniyle gerçekçiliÄŸin hazırlayıcısı sayılmıştır. En ünlü eserleri Bahçesaray ÇeÅŸmesi, Çingeneler, Yüzbaşının Kızı, Maça Kızı’dır.

9.3. Gerçekçi Dönem Rus Edebiyatı
Realizm akımı Fransız edebiyatından sonra en önemli sanatçılarını Rus edebiyatından yetiştirmiştir. Nikoloi Gogol (1809-1852) özellikle yergi üslûbuyla toplumunun kokuşmuş, bozulmuş yöntemlerini eleştirmiştir. Müfettiş adlı oyunu ve Ölü Canlar adlı romanı ünlüdür.
Fiodor Mihayloviç Dostoyevski (1822-1881) ise toplumdan çok, birey olarak insanın ruh dünyasını hem tabiî hem de sosyal çevresi içinde en ince ayrıntılarına kadar sergiler. Psikolojik tahlilleri oldukça başarılıdır. Suç ve Ceza, Karamazov Kardeşler,Ölü Bir Evden Anılar en ünlü romanlarıdır.
Bir başka önemli realist yazar Lev Nikoleyeviç Tolstoy(1828-1910), özellikle köylülerin dünyasını yazmıştır. Başlıca romanları: Harp ve Sulh, Anna Karenina, Hacı Murat.
Anton Çehov (1860-1904) daha çok hikâye ve tiyatro türlerinden ürün vermiÅŸtir.Hikâye türünde “Çehov tarzı hikâye” denilen bir çığır açmıştır.Bu tarz hikâyede giriÅŸ, geliÅŸme, sonuç gibi kronolojik bir düzenlemeye itibar edil-mez; bir anı, bir durumu, ortamı, hayatın bir kesitini, olayların en çarpıcı yanını etkili bir ÅŸekilde vermeyi amaçlar. Ãœslûpta ÅŸiirsellik ve deneme türünü andıran bir anlatı-mı vardır. “Olay” yerine “durum” öğesine ağırlık verilir. Hikâyelerinden seçmeler 4cilt hâlinde MEB’da yayımlanmıştı. En önemli oyunları ise ViÅŸne Bahçesi, Vanya Dayıve Martı’dır.DiÄŸer önemli Rus realist yazarlar arasında Ä°van Turgenyev (1818-1883) ve Maksim Gorki (1868-1936) sayılabilir.

9.4. 20. Yüzyıl Rus Edebiyatı
Fütürüzmin Rus edebiyatındaki önemli temsilcisi Mayakovski (1893-1930) olmuştur. Şiirde Pasternak (1890-1960); hikâye ve romanda ise Zoşçenko (1895-1958),Şolohov (1905) ve Soljenitsin (1918) önde gelen sanatçılar arasında yer alırlar.

8.2. Klâsik Dönemde İtalyan Edebiyatı
XVII. yüzyılda girdiği gerileme döneminin ardından, İtalyan edebiyatında 18. yüz-yılda klâsisizmin etkileri kendini gösterir. Klâsisizme bağlı ürün veren üç önemli sanatçı vardır: Goldoni (1707-1793) komedya, Alfieri (1749-1803) tragedya, Parini (1729-1799) ise yergi türünde yazmışlardır.

8.3. Romantik Dönemde İtalyan Edebiyatı
Güldürüde Carlo Goldoni(1707-1793) romanda Alessandro Manzoni(1785-1873),anı türünde Silvio Pellico(1788-1854) ve şiirde Giacoma Leopardi (1798-1837) başlıca romantik sanatçılardandır. Manzoni, şiir ve oyun türlerinde de ürün vermekle birlikte en önemli eseri bir romandır: Nişanlılar. Leopardi ise hüznü, acıyı, doğa sevgisini anlatan karamsar şiirleriyle tanınır.

8.4. 20. Yüzyıl İtalyan Edebiyatı
Fillippo Marinetti (1876) Avrupa ülkelerinde de etkisi görülen fütürizm akımının kurucusudur.Fütürizm akımına göre, modern zamanların makine ve onun hız sistemine bağlı kalarak çağın ve geleceğin hızlı ve dinamik yaşanması gerekir.Makine çağının hız ve dinamizmi fütürizmin itici gücü olmuştur. Şiirde mısraların düzenlenişi ve müzikal yapısı fabrika işleyişini, sistemini ve makine seslerini çağrıştırmalıdır.
20. yüzyıl İtalyan edebiyatının öncülerinden sayılan Alberto Morario, yapıtlarında genel olarak orta sınıfı işlediğini görürüz. Bu sınıfın içinde bulunduğu ahlâk çökün-tüsünü, kişinin bencilliği yüzünden yalnız kalışını anlatır

7.2. Klâsik Dönem İngiliz Edebiyatı
Klâsisizm akımı Ä°ngiltere’de çok kısa sürmüştür. Bu akımın Ä°ngiliz edebiyatında iki önemli temsilcisi vardır: Åžiir ve oyunlarıyla Drydon (1631-1700) ve ÅŸiirleriyle Pope (1688-1744).

7.3. Romantik Dönem İngiliz Edebiyatı
Ä°ngiltere’nin kuzeybatısında yer alan göller bölgesinde bir süre yaÅŸamış olan ve bundan dolayı kendilerine “Gölcüler” denilen Wordsworth (1770-1850), Coleridge (1772-1834) gibi sanatçılar, ayrıca Lord Byron (1788-1824), Shelley (1792-1822)ve Keats (1795-1821) gibi ÅŸairler bu akımın baÅŸlıca temsilcileri arasında yer alırlar.

7.4. 20. Yüzyıl İngiliz Edebiyatı
20. yüzyılda İngiliz edebiyatı en çok roman türünde başarılı ürünler vermiştir. J. Conrad (1857-1941) macera ve deniz romanları yazmıştır. İrlandalı romancı James Joyce (1882-1941) ise klâsik roman kurallarını bir tarafa bırakarak, modern roman tarzının örneklerini vermiştir. Kronolojik zaman akışını değil, insanın bilinçaltının belirlediği zaman sistemini esas almıştır. İnsanın iç dünyasını kendi mantıkî gerçekliği içinde olduğu gibi sunmaya çalışır. Bir olaydan başka bir olaya, bir zamandan başka bir zamana atlar, kalemini çağrışımların emrine verir, bazen dilin gramatikal sistemini bozar, başka dillerden alıntılar yapar, kahramanların iç konuşmalarına geniş yer verir. Onun romanları alışılmış klâsik roman kurgusuna uymaz.Dublinler (1914) adlı eserinde on beş hikâye yer almaktadır. Üçü çocukluk, dördü genlik, dördü orta yaşlılık, dördü de sosyal hayatla ilgilidir. Kitap, bütün bir roman olarak da okunabilir. Diğer önemli eseri ise Ulysses (1922) adlı romanıdır. O bu romanında Dublin özelinde çağdaş dünyanın bir destanını verirken, asıl olarak modern bireyin zihinsel hayatını tüm yoğunluğu ve düşünce karmaşıklığı ile sunmak-tadır. Eserleri genellikle Dublin kenti etrafında yoğunlaşır.
V. Woolf (1882-1941) önemli bir Ä°ngiliz kadın roman yazarıdır. O da James Joyce gibi bilinç akımı tekniÄŸine baÅŸvurmuÅŸtur. “Acı” ve “yalnızlık”, “kadın sorunları” temalarına ağırlık vermiÅŸtir. Romanlarında insan zihninin herhangi bir günde algıladığı ÅŸeyleri aktarmaya çalışır. Eserlerinin baÅŸlıcaları Jacob’ın Odası (1922), Perde Arkası(1941), Mrs. Dalloway, Orlando, Dalgalar, Yıllar’dır.

6.2. Gerçekçi Dönem İspanyol Edebiyatı
En önemli realist yazar Miguel de Unamuno(1864-1936)’dur. YaÅŸamanın amacı, insanın sonsuzluk ve ölümsüzlük arzusu gibi temalara ağırlık vermiÅŸtir. Sis adlı romanı önemlidir.

6.3. 20. Yüzyıl İspanyol Edebiyatı
Bu yüzyılın en önemli iki ÅŸairi Juan Ramon Jimenez (1881) ve Federico GarciaLorca (1899-1936)’dır. Jimenez’in ÅŸiirlerinde eski Endülüs Ä°slâm uygarlığının kalıntılarının izlerine rastlamak mümkündür. Åžiirde mısranın önemsizliÄŸine inanır. Manzum hikâyelere ve mensur ÅŸiire önem vermiÅŸtir. Lorca, halk kültür ve edebiyatından, folklordan yararlanmıştır.

5.4. Gerçekçi Dönem Fransız Edebiyatı
Honore de Balzac (1799-1850) her ne kadar romantik edebiyat döneminde yaÅŸamış olsa da gerçekçiliÄŸin (realizmin) müjdecisi olmuÅŸtur. Balzac kiÅŸileri ve toplumu enince ayrıntılılarıyla incelemiÅŸ, olayları ve olguları eleÅŸtirel bir tutumla sergilemiÅŸ, insanlar arası iliÅŸkileri dikkatli bir gözle gözlemleyerek romanlarını yazmıştır. En önemli romanları: Goriot Baba ve Vadideki Zambak’tır.
GerçekçiliÄŸin müjdecilerinden bir baÅŸka yazar da Henri Beyle Stendhal (1783-1842)’dir. O da gördüklerini olduÄŸu gibi, süslemeden yalın bir dil ve üslûpla aktar-mıştır. Ä°nsanı içinde yaÅŸadığı sosyal çevreden koparmadan vermiÅŸtir. Stendhal’e göre “roman, yol boyunca gezdirilen bir ayna olup, gördüklerini aynen yansıtır”. BaÅŸlıca romanları: Kırmızı ve Siyah, Parma Manastırı.
Gustave Flaubert (1821-1880), romanlarında gözlemlediklerini kendi duygu ve düşüncelerine yer vermeden sergilemeye, hayatı olduÄŸu gibi aktarmaya çalışmıştır.En önemli romanı Madam Bovary’dir.
Guy de Maupassant (1850-1893) da özellikle küçük hikâye türünde gerçekçi ürünler vermiÅŸtir. Hikâye türünde klâsik kurguya dayalı “Maupassant tarzı hikâye” denilen bir çığır açmıştır. Yani hikâye, sürükleyici bir merak unsuru barındırır. GiriÅŸ,geliÅŸme, sonuç baÄŸlamında devam edip etkili, çarpıcı ve vurucu bir sonla biter. Bu tarz hikâyede “olay” unsuruna önem verilir.Emile Zola(1840-1902), müspet bilimlerin deneysel olguculuÄŸunu edebiyata uyar-layarak, doÄŸalcılık (natüralizm) adı verilen gerçekçiliÄŸin farklı bir anlayışını baÅŸlatmıştır.DoÄŸalcılığın (natüralizm) temel ilkesi ÅŸudur: GerekirciliÄŸe (determinizm) göre nasıl müspet bilimlerde aynı koÅŸullar aynı sonuçları doÄŸurursa, kiÅŸiler ve toplumlar da içinde bulundukları doÄŸal ve sosyal çevrelerinin ürünüdürler. Yani bir kiÅŸinin karakterinde, kimlik ve kiÅŸiliÄŸinde doÄŸuÅŸtan getirdiÄŸi biyolojik ve fizyolojik özelliklerinin yanında sosyal çevresinden aldığı eÄŸitim ve kültür de belirleyici rol oynar. Zola bu yöntemi uygulayarak Meyhane, Germinal gibi deneysel roman denilen örnekler vermiÅŸtir.19. yüzyıl Fransa’sının en büyük ozanlarından Charles Baudehireise sembolizmin ve gerçeküstücülüğün öncüsü olmuÅŸtur.

5.5. 20. Yüzyıl Fransız Edebiyatı
Alman filozofu Heidegger’in ortaya attığı varoluşçu felsefeyi bu yüzyılda bazı Fransız yazarları edebiyata uyarlamışlardır. Varoluşçu düşünce kısaca şöyle ifade edilebilir: Ä°nsan dünyaya geldikten sonra kendi varlığını gerçekleÅŸtirir, kendi özgün kiÅŸiliÄŸini, özünü, bilincini kendisi oluÅŸturur. Ä°nsana kendisinden baÅŸka yol gösterebilecek kimse yoktur. Onun için özgürdür.
Jean Paul Sartre(1905-1980), insan doğasının en önemli unsurlarından biri olan öz-gürlük kavramını işlemiş, insan özgürlüğünün yasak ve yasalarla sınırlandırılamayacağını öne sürmüştür. Başlıca eserleri romanda Bulantı (1938), Özgürlük Yolları(1945); hikâyede Duvar (1930); Oyun: Sinekler (1942), Saygılı Yosma (1945), Kirli Eller (1948) dir.
Yine varoluşçu bir romancı olan Albert Camus (1913-1960) ise daha çok saçma kav-ramını irdelemiÅŸtir. Ona göre insanın içinde yaÅŸadığı evren saçma, mantıksız, akıldışı ve anlamsız bir yapıya sahiptir. Dolayısıyla insan hayatı da saçmadır. Ä°nsan hayatının anlamı, ancak saçmalık ve haksızlıklara baÅŸkaldırarak ortaya çıkar. Ä°nsan salt doÄŸruluk, iyilik, dostluk, barış, adalet için yaÅŸamalıdır. BaÅŸlıca eserleri romanda: Yabancı (1942), Veba (1947), Düşüş (1956); tiyatroda: Yanlışlık (1944), Caligula’ (1945)dır.
Simone de Beauvoir (1908-1986), varoluşçu açıdan kadının sosyal, siyasî ve cinsel sorunları üzerinde durmuştur. Aynı zamanda feminist hareketin de öncülerinden-dir. Başlıca eserleri şunlardır: Konuk Kız (1943), Mandarenler (1954).Andre Malraux (1901-1976), İnsanlık Durumu, Büyük Yol, Umut, Melekle Savaş gibi eserlerinde olumsuz koşulların hâkim olduğu güler yüzlü cehennemin de insanın yalnızlığını, kaderiyle baş başa kaldığı dramatik macerasını anlatır.

5.4. Gerçekçi Dönem Fransız Edebiyatı
Honore de Balzac (1799-1850) her ne kadar romantik edebiyat döneminde yaÅŸamış olsa da gerçekçiliÄŸin (realizmin) müjdecisi olmuÅŸtur. Balzac kiÅŸileri ve toplumu enince ayrıntılılarıyla incelemiÅŸ, olayları ve olguları eleÅŸtirel bir tutumla sergilemiÅŸ, insanlar arası iliÅŸkileri dikkatli bir gözle gözlemleyerek romanlarını yazmıştır. En önemli romanları: Goriot Baba ve Vadideki Zambak’tır.
GerçekçiliÄŸin müjdecilerinden bir baÅŸka yazar da Henri Beyle Stendhal (1783-1842)’dir. O da gördüklerini olduÄŸu gibi, süslemeden yalın bir dil ve üslûpla aktar-mıştır. Ä°nsanı içinde yaÅŸadığı sosyal çevreden koparmadan vermiÅŸtir. Stendhal’e göre “roman, yol boyunca gezdirilen bir ayna olup, gördüklerini aynen yansıtır”. BaÅŸlıca romanları: Kırmızı ve Siyah, Parma Manastırı.
Gustave Flaubert (1821-1880), romanlarında gözlemlediklerini kendi duygu ve düşüncelerine yer vermeden sergilemeye, hayatı olduÄŸu gibi aktarmaya çalışmıştır.En önemli romanı Madam Bovary’dir.
Guy de Maupassant (1850-1893) da özellikle küçük hikâye türünde gerçekçi ürünler vermiÅŸtir. Hikâye türünde klâsik kurguya dayalı “Maupassant tarzı hikâye” denilen bir çığır açmıştır. Yani hikâye, sürükleyici bir merak unsuru barındırır. GiriÅŸ,geliÅŸme, sonuç baÄŸlamında devam edip etkili, çarpıcı ve vurucu bir sonla biter. Bu tarz hikâyede “olay” unsuruna önem verilir.Emile Zola(1840-1902), müspet bilimlerin deneysel olguculuÄŸunu edebiyata uyar-layarak, doÄŸalcılık (natüralizm) adı verilen gerçekçiliÄŸin farklı bir anlayışını baÅŸlatmıştır.DoÄŸalcılığın (natüralizm) temel ilkesi ÅŸudur: GerekirciliÄŸe (determinizm) göre nasıl müspet bilimlerde aynı koÅŸullar aynı sonuçları doÄŸurursa, kiÅŸiler ve toplumlar da içinde bulundukları doÄŸal ve sosyal çevrelerinin ürünüdürler. Yani bir kiÅŸinin karakterinde, kimlik ve kiÅŸiliÄŸinde doÄŸuÅŸtan getirdiÄŸi biyolojik ve fizyolojik özelliklerinin yanında sosyal çevresinden aldığı eÄŸitim ve kültür de belirleyici rol oynar. Zola bu yöntemi uygulayarak Meyhane, Germinal gibi deneysel roman denilen örnekler vermiÅŸtir.19. yüzyıl Fransa’sının en büyük ozanlarından Charles Baudehireise sembolizmin ve gerçeküstücülüğün öncüsü olmuÅŸtur.

5.5. 20. Yüzyıl Fransız Edebiyatı
Alman filozofu Heidegger’in ortaya attığı varoluşçu felsefeyi bu yüzyılda bazı Fransız yazarları edebiyata uyarlamışlardır. Varoluşçu düşünce kısaca şöyle ifade edilebilir: Ä°nsan dünyaya geldikten sonra kendi varlığını gerçekleÅŸtirir, kendi özgün kiÅŸiliÄŸini, özünü, bilincini kendisi oluÅŸturur. Ä°nsana kendisinden baÅŸka yol gösterebilecek kimse yoktur. Onun için özgürdür.
Jean Paul Sartre(1905-1980), insan doğasının en önemli unsurlarından biri olan öz-gürlük kavramını işlemiş, insan özgürlüğünün yasak ve yasalarla sınırlandırılamayacağını öne sürmüştür. Başlıca eserleri romanda Bulantı (1938), Özgürlük Yolları(1945); hikâyede Duvar (1930); Oyun: Sinekler (1942), Saygılı Yosma (1945), Kirli Eller (1948) dir.
Yine varoluşçu bir romancı olan Albert Camus (1913-1960) ise daha çok saçma kav-ramını irdelemiÅŸtir. Ona göre insanın içinde yaÅŸadığı evren saçma, mantıksız, akıldışı ve anlamsız bir yapıya sahiptir. Dolayısıyla insan hayatı da saçmadır. Ä°nsan hayatının anlamı, ancak saçmalık ve haksızlıklara baÅŸkaldırarak ortaya çıkar. Ä°nsan salt doÄŸruluk, iyilik, dostluk, barış, adalet için yaÅŸamalıdır. BaÅŸlıca eserleri romanda: Yabancı (1942), Veba (1947), Düşüş (1956); tiyatroda: Yanlışlık (1944), Caligula’ (1945)dır.
Simone de Beauvoir (1908-1986), varoluşçu açıdan kadının sosyal, siyasî ve cinsel sorunları üzerinde durmuştur. Aynı zamanda feminist hareketin de öncülerinden-dir. Başlıca eserleri şunlardır: Konuk Kız (1943), Mandarenler (1954).Andre Malraux (1901-1976), İnsanlık Durumu, Büyük Yol, Umut, Melekle Savaş gibi eserlerinde olumsuz koşulların hâkim olduğu güler yüzlü cehennemin de insanın yalnızlığını, kaderiyle baş başa kaldığı dramatik macerasını anlatır.

6. İspanyol Edebiyatı
6.1. Rönesans Dönemi İspanyol Edebiyatı
Ä°spanyol yazarlar Rönesans devrinde daha çok roman ve tiyatro türlerinde eser vermiÅŸlerdir. Rojas, Celestina (1499 ve 1526) adlı romanında pek çok engeller sebebiyle kavuÅŸamayan iki sevgilinin başından geçenleri konu edinir. Hem Ä°spanya’da hem de Avrupa’da gerçek dışı kiÅŸilerin kahramanlıklarını ve aÅŸklarını konu edinen abartılı pek çok şövalye romanı yazılmıştır. Ayrıca çobanların gerçek dışı aÅŸk iliÅŸkilerini konu edinen çoban romanları da yazılmıştır.Ä°spanya’nın bu dönemdeki en önemli roman yazarı Cervantes (1547-1616)’tir.
Cervantes’in Don KiÅŸot (1605) adlı romanı modern romanın baÅŸlangıcı sayılmaktadır.Cervantes, gerçekle hayalin çatışması temeline kurulu olan romanda şövalyeliÄŸin eleÅŸtirisi ve yergisinin yanında insan gerçeÄŸinin pek çok boyutlarına yer verir.Tiyatroda ise Lope de Vega (1562-1635) en önemli isimdir.

6.2. Gerçekçi Dönem İspanyol Edebiyatı
En önemli realist yazar Miguel de Unamuno(1864-1936)’dur. YaÅŸamanın amacı, insanın sonsuzluk ve ölümsüzlük arzusu gibi temalara ağırlık vermiÅŸtir. Sis adlı romanı önemlidir.

6.3. 20. Yüzyıl İspanyol Edebiyatı
Bu yüzyılın en önemli iki ÅŸairi Juan Ramon Jimenez (1881) ve Federico GarciaLorca (1899-1936)’dır. Jimenez’in ÅŸiirlerinde eski Endülüs Ä°slâm uygarlığının kalıntılarının izlerine rastlamak mümkündür. Åžiirde mısranın önemsizliÄŸine inanır. Manzum hikâyelere ve mensur ÅŸiire önem vermiÅŸtir. Lorca, halk kültür ve edebiyatından, folklordan yararlanmıştır.

7. İngiliz Edebiyatı
7.1. Rönesans Dönemi İngiliz Edebiyatı
Ä°ngilizcenin yazı diline dönüşmesinde büyük katkıları olan ve Canterbury Hikâyeleri adlı eseri bulunan Chaucer (1340-1400) Ä°ngiliz edebiyatında Rönesans’a zemin hazırlayan yazarlardan birisidir.”Elizabeth Dönemi “adı verilen XVI. yüzyılda tiyatro ve ÅŸiir türlerinde önemli eserler ortaya konmuÅŸtur.
Rönesans dönemi Ä°ngiliz edebiyatının en önemli tiyatro yazarı Shakespeare(1564-1616)’dir. Shakespeare dram ve komedya türlerinde hem nazım, hem düzyazı, hem de her iki-sini birlikte kullanarak baÅŸarılı oyunlar yazmıştır. Oyunlarının tamamı beÅŸer perdeden oluÅŸur. Kin, aÅŸk, dostluk, yükselme, öç alma gibi hemen hemen tüm insanî boyutları derinlemesine irdelemiÅŸtir. BaÅŸlıca dramları arasında Romeo ve Juliet, Hamlet, Macbeth, Othello, Kral Lear; en önemli komedyaları arasında da Venedik Taciri,Yanlışlıklar Komedyası sayılabilir.Marlowe (1564-1593) ve Ben Jonson (1573-1637) da dönemin önemli tiyatro yazarları arasında yer alırlar.Ä°lk büyük Ä°ngiliz ÅŸairi olan Edmund Spenser (1552-1599) ise pastoral türde yazdığı ÅŸiirlerini Çoban Takvimi, alegorik bir destanını da Peri Kraliçesi adlı eserlerinde topladı. Tasvir ve ruh çözümlemelerinde baÅŸarılı olan ve üslûba önem veren dönemin son büyük ÅŸairi John Milton (1608-1674)’un en önemli eseri KaybolmuÅŸ Cennet adlı konusunu Tevrat’tan aldığı dinî destanıdır.Montaigne gibi deneme türünde baÅŸarılı ürünler veren Bacon (1561-1626)’un en önemli eseri ise Denemeler’dir.

7.2. Klâsik Dönem İngiliz Edebiyatı
Klâsisizm akımı Ä°ngiltere’de çok kısa sürmüştür. Bu akımın Ä°ngiliz edebiyatında iki önemli temsilcisi vardır: Åžiir ve oyunlarıyla Drydon (1631-1700) ve ÅŸiirleriyle Pope (1688-1744).

7.3. Romantik Dönem İngiliz Edebiyatı
Ä°ngiltere’nin kuzeybatısında yer alan göller bölgesinde bir süre yaÅŸamış olan ve bundan dolayı kendilerine “Gölcüler” denilen Wordsworth (1770-1850), Coleridge (1772-1834) gibi sanatçılar, ayrıca Lord Byron (1788-1824), Shelley (1792-1822)ve Keats (1795-1821) gibi ÅŸairler bu akımın baÅŸlıca temsilcileri arasında yer alırlar.

7.4. 20. Yüzyıl İngiliz Edebiyatı
20. yüzyılda İngiliz edebiyatı en çok roman türünde başarılı ürünler vermiştir. J. Conrad (1857-1941) macera ve deniz romanları yazmıştır. İrlandalı romancı James Joyce (1882-1941) ise klâsik roman kurallarını bir tarafa bırakarak, modern roman tarzının örneklerini vermiştir. Kronolojik zaman akışını değil, insanın bilinçaltının belirlediği zaman sistemini esas almıştır. İnsanın iç dünyasını kendi mantıkî gerçekliği içinde olduğu gibi sunmaya çalışır. Bir olaydan başka bir olaya, bir zamandan başka bir zamana atlar, kalemini çağrışımların emrine verir, bazen dilin gramatikal sistemini bozar, başka dillerden alıntılar yapar, kahramanların iç konuşmalarına geniş yer verir. Onun romanları alışılmış klâsik roman kurgusuna uymaz.Dublinler (1914) adlı eserinde on beş hikâye yer almaktadır. Üçü çocukluk, dördü genlik, dördü orta yaşlılık, dördü de sosyal hayatla ilgilidir. Kitap, bütün bir roman olarak da okunabilir. Diğer önemli eseri ise Ulysses (1922) adlı romanıdır. O bu romanında Dublin özelinde çağdaş dünyanın bir destanını verirken, asıl olarak modern bireyin zihinsel hayatını tüm yoğunluğu ve düşünce karmaşıklığı ile sunmak-tadır. Eserleri genellikle Dublin kenti etrafında yoğunlaşır.
V. Woolf (1882-1941) önemli bir Ä°ngiliz kadın roman yazarıdır. O da James Joyce gibi bilinç akımı tekniÄŸine baÅŸvurmuÅŸtur. “Acı” ve “yalnızlık”, “kadın sorunları” temalarına ağırlık vermiÅŸtir. Romanlarında insan zihninin herhangi bir günde algıladığı ÅŸeyleri aktarmaya çalışır. Eserlerinin baÅŸlıcaları Jacob’ın Odası (1922), Perde Arkası(1941), Mrs. Dalloway, Orlando, Dalgalar, Yıllar’dır.

8. İtalyan Edebiyatı
8.1. Rönesans Döneminde İtalyan Edebiyatı
Rönesans’ın ilk önemli temsilcilerinden biri Dante (1265-1321)’dir. Yazı dilini halkın diliyle oluÅŸturmuÅŸ olan Dante, Ä°talyan edebiyatının kurucusu sayılır.Rönesans’ın ilk temsilcilerinden biri de lirik ÅŸiirin en büyük ozanlarından olan Petrarca (1304-1374) dır. Dante gibi o da Laura adlı bir kadına âşık olmuÅŸ ve hemen hemen tüm ÅŸiirlerinden bu kadının aÅŸkını terennüm etmiÅŸtir. Halkın konuÅŸma diliyle Laura’nın aÅŸkı için yazılmış ÅŸiirleri Canzoniere (Türküler) adı altında toplanmıştır.Bunların çoÄŸu sone tarzındadır. Boccacio (1313-1375), küçük hikâye tarzının önde gelen bir yazarı olarak tanınmıştır. Hikâyelerinde dinî konular yerine insanın sorunlarına, insanların türlü durumlarına: tutku, öfke, sevinç, kötülük gibi deÄŸiÅŸik boyutlarına yer vermiÅŸtir. BaÅŸlıca eseri Decameron (On Gün) adını taşır. Bu kitabında veba hastalığından kaçıp sığındıkları evde on kiÅŸinin anlatmış olduÄŸu yüz hikâye yer alır.Bunlardan baÅŸka destan türünde Ariosto (1474-1533) ve Tasso (1544-1595) iki önemli isimdir. Bunlar konularını OrtaçaÄŸdan almış olmalarına raÄŸmen iÅŸleyiÅŸ, ÅŸekil ve teknik bakımından klâsik kurallara baÄŸlı kalmış, Yunan ve Lâtin edebiyatlarını örnek almışlardır. Ariosto’nın Çılgın Orlondo, Tasso’nun Kutarılmış Kudüs adlı destanları ünlüdür. Ayrıca iktidarın korunması konusunu iÅŸlediÄŸi Prens adlı eseriyle Macchiavelli(1469-1527) adlı siyaset yazarını da anmak gerekir.

8.2. Klâsik Dönemde İtalyan Edebiyatı
XVII. yüzyılda girdiği gerileme döneminin ardından, İtalyan edebiyatında 18. yüz-yılda klâsisizmin etkileri kendini gösterir. Klâsisizme bağlı ürün veren üç önemli sanatçı vardır: Goldoni (1707-1793) komedya, Alfieri (1749-1803) tragedya, Parini (1729-1799) ise yergi türünde yazmışlardır.

8.3. Romantik Dönemde İtalyan Edebiyatı
Güldürüde Carlo Goldoni(1707-1793) romanda Alessandro Manzoni(1785-1873),anı türünde Silvio Pellico(1788-1854) ve şiirde Giacoma Leopardi (1798-1837) başlıca romantik sanatçılardandır. Manzoni, şiir ve oyun türlerinde de ürün vermekle birlikte en önemli eseri bir romandır: Nişanlılar. Leopardi ise hüznü, acıyı, doğa sevgisini anlatan karamsar şiirleriyle tanınır.

8.4. 20. Yüzyıl İtalyan Edebiyatı
Fillippo Marinetti (1876) Avrupa ülkelerinde de etkisi görülen fütürizm akımının kurucusudur.Fütürizm akımına göre, modern zamanların makine ve onun hız sistemine bağlı kalarak çağın ve geleceğin hızlı ve dinamik yaşanması gerekir.Makine çağının hız ve dinamizmi fütürizmin itici gücü olmuştur. Şiirde mısraların düzenlenişi ve müzikal yapısı fabrika işleyişini, sistemini ve makine seslerini çağrıştırmalıdır.
20. yüzyıl İtalyan edebiyatının öncülerinden sayılan Alberto Morario, yapıtlarında genel olarak orta sınıfı işlediğini görürüz. Bu sınıfın içinde bulunduğu ahlâk çökün-tüsünü, kişinin bencilliği yüzünden yalnız kalışını anlatır

9. Rus Edebiyatı
9.1. Klâsik Dönem Rus Edebiyatı
Kantemir (1708-1744) ve Lomonosov (1711-1765) ÅŸiir türünde, Krilov (1768-1844)fabl türünde, Fonvizin (1744-1792) de komedya türünde bu akımı Rusya’da tem-sil etmiÅŸlerdir.

9.2. Romantik Dönem Rus Edebiyatı
Hemen hemen her edebî türde eser vermiÅŸ olan PuÅŸkin (1799-1837), en önemli romantik Rus sanatçısıdır. PuÅŸkin, romantizmi (coÅŸumculuk) Rus halkının yaÅŸamından yerel renkler alarak zenginleÅŸtirmiÅŸtir. Ayrıca canlandırdığı kiÅŸilikleri eleÅŸtirel bir tutumla vermesi; insanın bencilliÄŸini, çıkarcılığını, insan ile toplum arasındaki iliÅŸkiyi anlatması nedeniyle gerçekçiliÄŸin hazırlayıcısı sayılmıştır. En ünlü eserleri Bahçesaray ÇeÅŸmesi, Çingeneler, Yüzbaşının Kızı, Maça Kızı’dır.

9.3. Gerçekçi Dönem Rus Edebiyatı
Realizm akımı Fransız edebiyatından sonra en önemli sanatçılarını Rus edebiyatından yetiştirmiştir. Nikoloi Gogol (1809-1852) özellikle yergi üslûbuyla toplumunun kokuşmuş, bozulmuş yöntemlerini eleştirmiştir. Müfettiş adlı oyunu ve Ölü Canlar adlı romanı ünlüdür.
Fiodor Mihayloviç Dostoyevski (1822-1881) ise toplumdan çok, birey olarak insanın ruh dünyasını hem tabiî hem de sosyal çevresi içinde en ince ayrıntılarına kadar sergiler. Psikolojik tahlilleri oldukça başarılıdır. Suç ve Ceza, Karamazov Kardeşler,Ölü Bir Evden Anılar en ünlü romanlarıdır.
Bir başka önemli realist yazar Lev Nikoleyeviç Tolstoy(1828-1910), özellikle köylülerin dünyasını yazmıştır. Başlıca romanları: Harp ve Sulh, Anna Karenina, Hacı Murat.
Anton Çehov (1860-1904) daha çok hikâye ve tiyatro türlerinden ürün vermiÅŸtir.Hikâye türünde “Çehov tarzı hikâye” denilen bir çığır açmıştır.Bu tarz hikâyede giriÅŸ, geliÅŸme, sonuç gibi kronolojik bir düzenlemeye itibar edil-mez; bir anı, bir durumu, ortamı, hayatın bir kesitini, olayların en çarpıcı yanını etkili bir ÅŸekilde vermeyi amaçlar. Ãœslûpta ÅŸiirsellik ve deneme türünü andıran bir anlatı-mı vardır. “Olay” yerine “durum” öğesine ağırlık verilir. Hikâyelerinden seçmeler 4cilt hâlinde MEB’da yayımlanmıştı. En önemli oyunları ise ViÅŸne Bahçesi, Vanya Dayıve Martı’dır.DiÄŸer önemli Rus realist yazarlar arasında Ä°van Turgenyev (1818-1883) ve Maksim Gorki (1868-1936) sayılabilir.

9.4. 20. Yüzyıl Rus Edebiyatı
Fütürüzmin Rus edebiyatındaki önemli temsilcisi Mayakovski (1893-1930) olmuştur. Şiirde Pasternak (1890-1960); hikâye ve romanda ise Zoşçenko (1895-1958),Şolohov (1905) ve Soljenitsin (1918) önde gelen sanatçılar arasında yer alırlar.

Özet
Batı uygarlığını oluşturdukları için, Batılı ulusların düşünüş ve duyuş tarzları temelde ortak özelliklere dayanmaktadır. Bu yüzden Batı edebiyatı adıyla genel bir kavram ortaya çıkmıştır. Batı edebiyatı, Batılı ulusların nazım ve düzyazı türlerinde yarattıkları edebî ürünlerden oluşur.Batı edebiyatının başlangıcı Klâsik Batı edebiyatını oluşturan Yunan ve Lâtin edebi-yatlarına dayanır. Rönesans’a birlikte, ulusların edebiyatı Alman edebiyatı, Fransız edebiyatı, İspanyol edebiyatı, İngiliz edebiyatı, İtalyan edebiyatı gibi adlarla kendi başlarına gelişimlerini sürdürürler.Amerikan ve Avusturya edebiyatlarında ise ilk büyük sanatçılar 19. yüzyılda yetişmeye başlamıştır.Batı edebiyatını oluşturan ulusların edebiyatları Rönesans, klâsik, romantik, gerçekçi ve 20.yüzyıl olmak üzere birbirini izleyen dönemler içinde ele alınabilir.

Kaynaklar
Batur, Enis, Modern Dünya Edebiyatı Antolojisi, İstanbul: Gergedan Yayınları,1988.
Cevdet, Kudret, Batı Edebiyatından Seçme Parçalar,İstanbul, İnkılâp ve Aka Kitabevleri, 1972.
Halide, Edib, İngiliz Edebiyatı Tarihi, İstanbul, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fa-kültesi Neşriyatından, 1940.
Nutku, Özdemir, Dünya Tiyatro Tarihi, İstanbul: Remzi Kitabevi, 1985.
Özdemir, Emin, Türk ve Dünya Edebiyatı, A.Ü. SBF Yayınları, No. 457, Basın ve Yayın Yüksekokulu Basımevi, 1980.
Perin, Cevdet, Fransız Edebiyatı Tarihi, İstanbul, Üniversite Matbaası, 1946.
Yusuf, Şerif, Muhtasar Avrupa Edebiyatı Tarihi,İstanbul, Devlet Matbaası, 1935.

Forum Menüsü

Yeni mesajlar
Yeni yanıtlar
Kullanıcılar
Yardım

Destek

Anket

Şiirde ruhunuza hitap eden ölçü hangisidir?
Serbest ölçü

Hece ölçüsü

Aruz vezni

Åžiir benim ruhuma hitap etmez

46 Toplam oylar
Anketi gör…

Takvim

Ock Åžbt Mar Nis May Haz Tem AÄŸs Eyl Ekm Kas Ara 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010
Pzr Pzt Sal Çar Per Cum Cmt

1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30

Site Ä°statistikleri

35721 Konu:
4838 Başlık
30883 Yanıt

27 Dosya:
Yükleme Bölgesi

4 Site:
Favori Siteler

4 Ä°ncelemeler:
İnceleme Bölgesi

1131 Kayıtlı Kullanıcı:
Son: novalis
Ziyaretçi Sayısı:

Toplist